صندوق ETF چیست و چطور باید در ETFها سرمایه‌گذاری کرد؟

سرمایه‌گذاری دیگر مثل گذشته با ریسک‌های وحشتناک همراه نیست؛ ابزارهای مالی مختلفی وجود دارند که به تمام کاربران، از تازه‌کار تا حرفه‌ای، از ریسک‌پذیر تا ریسک‌گریز، امکان سرمایه‌گذاری در بازارهای مختلف را می‌دهند. یکی از این ابزارها، صندوق‌های ETF هستند؛ این صندوق‌ها نماینده یک دارایی مانند سهام چند شرکت، ارز دیجیتال، کالا مانند نفت، طلا یا نقره هستند که واحدهای آن‌ها مانند سهام در بورس قابل معامله است. صندوق‌های ای تی اف مناسب کاربرانی هستند که علاقه به فعالیت در بازارهای سنتی از طریق کارگزاری بورسی را دارند.

اما جدیدترین نوآوری مرتبط با ETFها، صندوق‌های کریپتویی است. صندوق ETF ارزهای دیجیتال نماینده دارایی‌های رمزارزی مثل بیت کوین، اتریوم، سولانا، ریپل و سایر ارزهای دیجیتال بوده که واحدهای آن‌ها در بورس قابل معامله است. همین نوآوری سوالات زیادی را برای کاربران فضای کریپتوکارنسی به‌وجود آورده است. به همین منظور در این مقاله از راستین به چیستی ETFها پرداخته‌ایم و انواع آن‎‌ها را توضیح داده‌ایم.

ETF چیست به زبان ساده

صندوق‌های قابل معامله (Exchange Traded Fund) که با نام ETF شناخته می‌شوند، در واقع شکل قابل معامله یک یا چند دارایی هستند که می‌توان از طریق کارگزاری‌ها در بورس مانند سهام‌‌های مختلف معامله کرد. به زبان ساده، می‌توانید مثلا بیت کوین رابه جای صرافی ارز دیجیتال در قالب ETF در بورس معامله کنید. این مدل از صندوق‌ها در واقع راهکاری هستند برای سرمایه‌گذاران سنتی که همچنان باور و اعتماد به بازارهای نوین مثل کریپتوکارنسی ندارند و همچنان به شکل‌ سنتی معاملات پایبند هستند.

قیمت صندوق‌های ETF با عرضه و تقاضا در طول روز تغییر می‌کنند و برخلاف صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک که فقط در پایان روز معاملاتی پس از محاسبه NAV (ارزش خالص دارایی‌ها یا Net Asset Value) می‌توان آن‌ها را خریدوفروش کرد، در طول روز مانند سهام قابل معامله هستند.

مزایا و معایب صندوق‌های ETF

صندوق‌های ETF سال‌هاست که در بازارهای سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ اما با راه‌اندازی صندوق ETF بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال، شهرت بیشتری پیدا کرده‌اند. در همین راستا، سرمایه‌گذاران زیادی به این صندوق‌ها روی آورند. حال با این وجود، باید بدانیم که مزایا و معایب صندوق‌های ETF چه مواردی هستند:

معرفی انواع صندوق‌های ETF

صندوق‌های ای تی اف انواع دارایی‌ها یا ترکیب آن‌ها را شامل می‌شوند. در ادامه، به معرفی انواع صندوق‌های ETF پرداخته‌ایم:

صندوق ای تی اف سهامی

این نوع از صندوق‌های ای تی اف شامل یک سهم یا ترکیبی از سهم چند شرکت بزرگ می‌شود. گاهی نیز ای تی اف سهامی شامل شاخص‌های بورسی مانند شاخص کل می‌شوند. برای مثال یکی از معروف‌ترین ای تی اف‌های سهامی، ETF شاخص S&P500 است که امکان سرمایه‌گذاری در صدها شرکت برتر بورسی آمریکا را با خرید واحدهای خود می‌دهد. این صندوق‌ها به کاربران امکان سرمایه‌گذاری در چندین شرکت را بدون نیاز به خرید جداگانه سهم هرکدام می‌دهند.

ساختار صندوق‌های سهامی ETF اغلب به دو شکل است: یا شاخصی یا فعال. در ساختار شاخصی، صندوق دنبال‌کننده یک شاخص مانند شاخص شرکت‌های برتر بازار یا شاخص کل بورس خواهد بود. اما در حالت فعال، شخصی به عنوان مدیر صندوق انتخاب می‌شود و دارایی‌های کلی صندوق را مدیریت می‌کند.

خرید توکن سهام

صندوق ETF طلا

صندوق‌های ای تی اف طلا یکی از جذاب‌ترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری در بازارهای سنتی و نوین امروزی هستند. این صندوق‌ها که قیمت طلا را بازتاب می‌کنند، به سرمایه‌گذاران امکان خرید طلا به‌صورت دیجیتال در هر زمان و مکان از طریق بورس را بدون نیاز به خرید نسخه فیزیکی (شمش، زیورآلات و سکه) در هر مقداری می‌دهند. ETF طلا به دو صورت ارائه می‌شود:

• با پشتوانه طلا در خزانه: در این حالت صندوق‌های ETF با پشتوانه طلای فیزیکی ارائه شده‌اند و قیمت طلا را دقیق‌تر و نزدیک‌تر به قیمت جهانی نشان می‌دهند.
• بدون پشتوانه و مطابق مشتقات طلا: در این روش، صندوق در قراردادهای آتی طلا سرمایه‌گذاری می‌کند و پشتوانه فیزیکی ندارد. این صندوق معمولا اندکی تفاوت قیمت با طلای جهانی دارد و قیمت معاملات مشتقه را دنبال می‌کند.

خرید توکن طلای دیجیتال

صندوق ETF ارزهای دیجیتال

یکی از نوین‌ترین صندوق‌ها که باعث ورود سرمایه‌گذاران سنتی به بازار کریپتو شد، صندوق‌های ETF ارزهای دیجیتال بود. این صندوق‌ها که هرکدام نماینده یک ارز دیجیتال هستند، توسط شرکت‌های بزرگ سرمایه‌گذاری به شکل سهام قابل معامله در بورس ارائه می‌شوند. در واقع سرمایه‌گذاران می‌توانند واحدهای این صندوق‌ها را به تعداد مورد نظرشان بخرند و از نوسانات قیمت آن‌ها بهره‌مند شوند. ETFهای ارزهای دیجیتال بیشتر مناسب افرادی هستند که قصد فعالیت در کارگزاری‌های بورسی را دارند و نمی‌خواهند مستقیما در صرافی‌ها رمزارز بخرند و در کیف پول نگه دارند. از محبوب‌ترین ETFهای ارز دیجیتال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ETF بیت کوین
• ETF اتریوم
• ETF سولانا
• ETF ریپل
• ETF چین لینک
• ETF دوج کوین
• ETF هدرا
• ETF آوالانچ
• ETF لایت کوین

صندوق ETF اهرمی

صندوق اهرمی نوعی ETF است که تلاش می‌کند بازده بیشتری (اغلب 2 یا 3 برابری) نسبت به شاخص کل بورس داشته باشد. این صندوق‌ها که روزانه بازتنظیم می‌شوند، در ابزارهای مشتقه سرمایه‌گذاری می‌کنند و نسبت به صندوق‌های دیگر، ریسک بالاتری دارند. این صندوق‌ها مناسب تریدرهای کوتاه‌مدت و روزانه بوده که به دنبال کسب سودهای چندبرابری با ریسک بالا هستند.

صندوق اهرمی دو نوع دارد: صندوق «واحدهای عادی» که برای افراد ریسک‌گریز بوده و سود تا حد زیادی تضمین‌شده است. نوع دوم، «واحدهای ممتاز» است که برای سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر تعریف شده‌اند و سودهای بیشتری ارائه می‌دهند. همیشه به یاد داشته باشید که این نوع صندوق‌ها مناسب تریدرهای با تجربه هستند.

صندوق ETF صنعتی

صندوق ETF صنعتی صندوقی است که تمرکز آن بر یک صنعت یا بخش اقتصادی خاص مانند فناوری، انرژی، بانکداری، سلامت و خودروسازی است. عملکرد صندوق صنعتی به وضعیت همان صنعت وابسته است. این صندوق‌ها با گردآوری سهام شرکت‌های فعال در یک حوزه مشخص، امکان سرمایه‌گذاری متمرکز بر یک روند یا موضوع اقتصادی را فراهم می‌کنند. قیمت این نوع ETFها معمولا تحت تاثیر چرخه‌های اقتصادی، تغییرات سیاست‌های کلان و تحولات تکنولوژیک همان صنعت قرار دارد.

صندوق ETF کالایی

یکی از جذاب‌ترین و پرطرفدارترین صندوق‌های ETF، صندوق کالایی است. این نوع از صندوق‌ها که نماینده یک کالا مثل نفت، گاز، فلزات صنعتی، محصولات کشاورزی یا فلزات گرانبها هستند، بازتاب قیمت جهانی آن‌ها را در قالب سهام قابل معامله در بورس، نشان می‌دهند. این صندوق‌ها معمولا یا پشتوانه فیزیکی دارند، یا دنبال‌کننده قیمت مشتقات آن هستند. یکی از محبوب‌ترین صندوق‌های ETF کالایی، ETF نقره است که با نماد SLVON معامله می‌شود.

صندوق‌های ETF ارز دیجیتال چگونه کار می‌کنند؟

سازوکار صندوق‌های ای تی اف ارزهای دیجیتال مشابه صندوق‌های کالایی است. این صندوق‌ها دو نوع دارندک یا ETF اسپات هستند که شرکت‌های ارائه‌دهنده این ETFها با در اختیار داشتن خزانه کریپتویی، اقدام به ایجاد واحدهای آن می‌کنند، یا صندوق از نوع فیوچرز (قراردادهای آتی) است که شرکت ارائه‌دهنده در معاملات مشتقه آن دارایی سرمایه‌گذاری می‌کند. تمام تلاش شرکت‌های ارائه‌دهنده این است که قیمت صندوق از طریق عرضه و تقاضا، هم راستا با قیمت جهانی باشد؛ یعنی جایی که اختلافی در NAV ایجاد شود، شرکت با فروش واحد‌های خود یا بازخرید آن‌ها، قیمت را هماهنگ می‌کند.

به این ترتیب، این صندوق‌ها از طریق واحد‌های قابل معامله در بورس ارائه شده و سرمایه‌گذاران می‌توانند آن‌ها را به راحتی مثل سهام از طریق کارگزاری بدون نیاز به کیف پول دیجیتال، خریداری و سود کنند. البته نکته اینجاست که ETFها مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری همیشه مثبت نیستند و دقیقا بازتاب قیمت دارایی اصلی هستند.

آیا در ایران صندوق‌های ETF ارزهای دیجیتال وجود دارد؟

در ایران همچنان ارزهای دیجیتال قانون مشخصی ندارند؛ به همین دلیل موسسات، نهادها و کارگزاری‌های بورسی قادر به ارائه صندوق‌های ETF نیستند. اما خرید و فروش ارزهای دیجیتال از طریق صرافی‌ها رمزارزی که زیرنظر بانک مرکزی در ایران فعالیت می‌کنند، امکان‌پذیر است. باید وارد یک صرافی رمزارزی شوید و پس از افتتاح حساب کاربری، با واریز ریال، به خرید ارز دیجیتال بپردازید. اگر همچنان باورتان به روش‌های سنتی سرمایه‌گذاری است، پس باید صبر کنید تا قانونی مشخص برای صندوق‌های ETF ارزهای دیجیتال در ایران تصویب شود و از طریق بورس، این صندوق‌ها ارائه شوند.

اما در ایران، صندوق‌های ETF دیگری وجود دارند که شامل صندوق‌های سهامی و ترکیبی می‌شوند که می‌توانید از طریق سایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران با آدرس «fipiran.ir» مشاهده کنید. هر صندوقی که در کنار آن با علامت سبز رنگ «ETF» نوشته شده باشد، صندوق قابل معامله در بورس است.

آیا صندوق‌های ETF امن هستند؟

به‌طور کلی صندوق‌های ETF امن محسوب می‌شوند؛ زیرا تحت نظارت نهادهای قانونی فعالیت می‌کنند و دارایی مشخص و شفاف دارند. این صندوق‌ها معمولا پشتوانه واقعی مثل سهام، طلا یا شاخص‌های بازار دارند و ریسک کلاهبرداری در آن‌ها پایین است. با این حال، ETFها کاملا بدون ریسک نیستند و همچنان تحت تاثیر نوسانات بازار قرار می‌گیرند. در مجموع، برای سرمایه‌گذاری میان‌مدت و بلندمدت، ETFها گزینه‌ای امن‌تر نسبت به معاملات مستقیم محسوب می‌شوند.

همه چیز درباره صندوق‌های ETF در یک نگاه

جمع‌بندی