پروپوزال BIP-110 بیت کوین چیست؟ چرا مایکل سیلور و آدام بک با آن مخالفند؟

بیت‌کوین در طول تاریخ خودش چند بار دچار جنگ‌های داخلی شده؛ از «جنگ‌های اندازه بلاک» در سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ گرفته تا مناقشه‌های کوچک‌تر سر ارتقاهای تپ‌روت و سگویت. امسال هم با نزدیک شدن به مهلت تصویب و اجرای پیشنهادی به نام BIP-110 در اوایل آگوست ۲۰۲۶، عمده اخبار بیت کوین پیرامون همین طرح است.

هدف BIP110 ایجاد محدودیت‌های جدی و تقریبا حذف داده‌های غیرمالی روی بلاکچین بیت‌ کوین است و مربوط به تراکنش‌های پروتکل اوردینالز (Ordinals) می‌شود.

در ادامه ابتدا با زبان ساده بررسی می‌کنیم که پروپوزال BIP110 دقیقا چیست و چه تغییراتی ایجاد می‌کند، چرا اصلا مطرح شده، وضعیت فعلی‌اش چطور است و چهره‌های شناخته‌شده این حوزه درباره‌اش چه می‌گویند.

BIP-110 دقیقا چیست؟

بی‌آی‌پی (BIP) مخفف Bitcoin Improvement Proposal و به معنای پیشنهاد بهبود بیت‌کوین است. سازوکاری که هر کسی از طریق آن می‌تواند تغییری در پروتکل بیت‌کوین پیشنهاد بدهد. حالا پروپوزال BIP 110 پیشنهادی است که می‌خواهد یک محدودیت موقت یک‌ساله روی حجم داده‌های متفرقه‌ و غیرمالی (مثل تصویر، متن یا فایل) که ماینرها درون تراکنش‌ها می‌گذارند، اعمال کند.

این پیشنهاد از دسامبر 2025 با نام رسمی Reduced Data Temporary Softfork و توسط توسعه‌دهنده‌ای به نام لوک دَشجِر (Luke Dashjr) مطرح شده. همان کسی که Bitcoin Knots را نگهداری می‌کند، یک نسخه جایگزین از نرم‌افزار Bitcoin Core.

اما چرا BIP100 یک سافت‌فورک است؟ چون قوانین جدیدش سخت‌گیرانه‌تر از قوانین فعلی بیت‌کوین‌اند، نه متفاوت با آن‌ها. به زبان ساده، هر تراکنشی که با قوانین BIP-110 معتبر باشد، از نظر گره‌های قدیمی هم معتبر است؛ فقط برعکسش صادق نیست. به همین دلیل نودهایی که این آپدیت را نصب نمی‌کنند، همچنان بلاک‌های جدید را می‌پذیرند و از شبکه جدا نمی‌شوند. این ویژگی BIP-110 را از یک هارد‌فورک متمایز می‌کند؛ در هارد‌فورک قوانین جدید و قدیمی با هم ناسازگارند و کل شبکه مجبور به آپدیت می‌شود، وگرنه شبکه دو تکه می‌شود.

ریشه دعوا و نقش اردینالز

برای فهمیدن BIP-110 باید کمی به عقب برگردیم، به اوایل سال ۲۰۲۳. آن زمان توسعه‌دهنده‌ای به نام کیسی رودارمور (Casey Rodarmor) پروتکلی به اسم  اوردینالز (Ordinals) راه‌اندازی کرد . اوردینالز به کاربران اجازه داد که تصاویر، متن‌ها و فایل‌های مختلف را روی کوچک‌ترین واحد بیت کوین (ساتوشی) ثبت کنند. این کار عملا چیزی شبیه NFT روی خود بلاک‌چین بیت‌کوین ساخت، بدون نیاز به شبکه‌های جانبی مثل اتریوم یا سولانا. اما این کار حجم زیادی از بلاک‌های بیت کوین را پر کرد و نتیجه‌اش چیزی نبود جز بالا رفتن شدید کارمزد تراکنش‌ها.

حامیان این جریان می‌گویند این کارمزدهای اضافه، درآمد بیشتری برای ماینرها ایجاد کرده و به امنیت بلندمدت شبکه کمک می‌کند. اما حامیان طرح BIP 110 معتقدند این نوع تراکنش‌ها اصلا اسپم یا همان زباله‌های دیجیتالی هستند که شبکه را سنگین کرده‌اند.

هدف آن‌ها این است که هزینه نگهداری نودها را پایین بیاورند و بیت کوین را به همان هدف اصلی‌اش، یعنی یک «شبکه پرداخت امن و خالص»، برگردانند. اگر این طرح رای بیاورد، تا یک سال هیچ‌کس نمی‌تواند فایل یا تصویر جدیدی روی بیت کوین ثبت کند. البته دارایی‌های قبلی دست‌نخورده باقی می‌مانند. هدف اصلی محدود کردن حجم داده‌ای است که هنوز وارد شبکه نشده؛ اما قابلیت‌های جدید اسکریپت‌نویسی موقتا قفل می‌شوند.

خرید فوری و آسان بیت کوین

چرا نحوه فعال‌سازی BIP 110 صدای همه را درآورده؟

چیزی که این پروپوزال را تا این حد جنجالی کرده، روش فعال‌سازی آن است. به طور سنتی، تغییرات بزرگ در بیت کوین به موافقت ۹۵ درصد ماینرها نیاز دارد تا شبکه دچار دوگانگی نشود. اما حامیان BIP 110 این سقف را به ۵۵ درصد کاهش داده‌اند!

بدتر از آن، نودهای موافق طرح اعلام کرده‌اند که از اوایل اوت، بلاک‌های ماینرهایی را که از این قانون جدید اطاعت نکنند، ریجکت و بلاک می‌کنند. این رفتار تا حدودی شبیه به به‌روزرسانی سگویت (SegWit) در سال ۲۰۱۷ است؛ با این تفاوت بزرگ که سگویت حمایت کل بازار را داشت، اما BIP 110 در حال حاضر زیر ۱ درصد (حدود ۰.۸۶ درصد) حمایت ماینرها را پشت خود می‌بیند.

چرا این دعوا این‌قدر مهم است؟

فراتر از جزئیات فنی، BIP-110 در واقع درباره یک سؤال بزرگ‌تر است: چه کسی حق دارد آینده بیت‌کوین را شکل بدهد؟ طرفداران این پیشنهاد نگاهشان به بیت‌کوین به‌عنوان پول ساده و کم‌حجم است که نباید با داده‌های غیرمالی شلوغ شود. مخالفان اما نگران‌اند که با این کار، یک سابقه خطرناک ساخته شود: اگر امروز بشود درباره «مشروعیت» یک نوع تراکنش تصمیم گرفت، فردا هم می‌شود همین کار را با انواع دیگر تراکنش‌ها تکرار کرد.

آستانه فعال‌سازی پایین‌تر از حد معمول (۵۵ درصد به‌جای ۹۵ درصد) هم خودش محل بحث است. منتقدان می‌گویند این کاهش آستانه، یک گروه کوچک را قادر می‌کند تغییری را تحمیل کند که اکثریت شبکه پشتش نیستند؛ دقیقا چیزی که SegWit در سال ۲۰۱۷ با حمایت گسترده بازار انجام داد، اما BIP-110 فاقد آن است.

سافت فورک BIP-110 چه چیزهایی را تغییر می‌دهد؟

از نظر فنی، BIP-110 چهار محدودیت اصلی روی تراکنش‌ها اعمال می‌کند:

• سقف اکثر خروجی‌های تراکنش جدید به ۳۴ بایت کاهش پیدا می‌کند.
• محدودیت قدیمی ۸۳ بایتی برای خروجی‌های OP_RETURN دوباره برقرار می‌شود.
• برخی عناصر witness (بخشی از داده امضای تراکنش) به حداکثر ۲۵۶ بایت محدود می‌شوند.
• چند ویژگی از Taproot که معمولا برای ساخت inscription استفاده می‌شوند، به‌طور موقت مسدود می‌شوند.

نتیجه عملی این تغییرات، سخت‌تر شدن حک کردن فایل‌های بزرگ روی بیت‌کوین است، بدون این‌که تراکنش‌های پرداختی معمولی آسیب ببینند. چون این یک سافت‌فورک است، گره‌ یا نودهایی که این نرم‌افزار را اجرا نمی‌کنند، همچنان بلاک‌های جدید را معتبر می‌بینند؛ اما اگر شبکه به‌طور کامل این قانون را نپذیرد، احتمال شکل‌گیری یک زنجیره اقلیت جدا وجود دارد.

غول‌های کریپتو درباره BIP110 چه می‌گویند؟

این طرح با واکنش‌های بسیار تندی از سوی چهره‌های مطرح بیت کوین مواجه شده:

مایکل سیلور: بی‌طرفی بیت کوین را قربانی نکنید

مایکل سیلور که شرکتش بزرگ‌ترین هولدر حقوقی بیت کوین است، یک یادداشت تفصیلی علیه این طرح منتشر کرد. سیلور می‌گوید دستکاری قوانین اجماع شبکه برای حذف تراکنش‌های معتبر، یک ریسک کاملا خودخواسته و خطرناک است.

• استدلال اصلی: بیت کوین باید یک شبکه بی‌طرف بماند. کد بیت کوین نباید بفهمد یا قضاوت کند که یک تراکنش حاوی عکس است، سند مالی است یا قرارداد. اگر امروز به بهانه حذف عکس بدعت بگذاریم، فردا ممکن است کاربردهای دیگر بیت کوین هم سانسور شوند. به عقیده او، راهکار مدیریت شلوغی شبکه، راهکارهای لایه دوم (مثل شبکه لایتنینگ) است، نه دستکاری لایه اول.

آدام بک: این طرح یک انشعاب مرده است

آدام بک، از قدیمی‌های دنیای سایفرپانک و یکی از گزینه‌های مطرح‌شده برای خالق بیت کوین یعنی ساتوشی ناکاموتو، معتقد است اصرار روی این طرح بدون همراهی ماینرها، فقط باعث منزوی شدن خود حامیان طرح می‌شود.

• استدلال اصلی: او پیش‌بینی می‌کند که این فورک ظرف ۳ هفته بعد از اجباری شدن، کاملا شکست می‌خورد. نودهای بیت کوین همیشه زنجیره‌ای را دنبال می‌کنند که بیشترین قدرت پردازش را داشته باشد؛ بنابراین ماینرها هیچ انگیزه‌ای ندارند که روی یک زنجیره خلوت و بازنده بمانند. آدام بک این زنجیره فرعی را به «شهر سوخته پمپئی» تشبیه کرده که در همان لحظه تولد، منجمد و متروکه می‌شود. او همچنین شایعه حمایت ساتوشی از این طرح را کاملا رد کرد.

دیوید بیلی: نمی‌توان به حامیان طرح اعتماد کرد

دیوید بیلی، مدیرعامل شرکت بیت‌کوین (Bitcoin Inc.) با نبش قبر یک ماجرای قدیمی از سال ۲۰۱۴، صلاحیت لوک داشجر (طراح اصلی BIP 110) را زیر سؤال برد. او فاش کرد که لوک در آن زمان مخفیانه آدرس‌های مربوط به سایت‌های شرط‌بندی را در نسخه نرم‌افزاری خودش بلاک کرده بود.

• استدلال اصلی: بیلی می‌گوید کسی که سابقه چنین رفتارهای سلیقه‌ای و خودسرانه‌ای را دارد، نباید برای یک دارایی ۱.۳ تریلیون دلاری تصمیم بگیرد. او هشدار می‌دهد که نهادهای مالی وال‌استریت اصلا پیچیدگی‌های حاکمیت بیت کوین را درک نمی‌کنند و این بازی‌ها می‌تواند کل بازار را به خطر بیندازد.

در صورت اصرار بر اجرای طرح، چه سناریوهایی پیش‌رو داریم؟

اگر نودهای موافق در ماه اوت این طرح را به صورت اجباری استارت بزنند اما ماینرها همراهی نکنند، ۳ سناریوی فنی و اقتصادی ممکن است اتفاق بیفتد:

سناریوی اول: مرگ زودهنگام زنجیره اقلیت (سناریوی فنی)

محتمل‌ترین حالت این است که شبکه به دو بخش تقسیم شود: زنجیره اصلی (مخالفان با ۹۹ درصد قدرت شبکه) و زنجیره اقلیت (موافقان با کمتر از ۱ درصد قدرت). به دلیل قدرت پردازش بسیار پایین زنجیره دوم، تولید هر بلاک در آن ممکن است روزها طول بکشد. ماینرهای این زنجیره وقتی ببینند پاداش‌هایشان ارزش اقتصادی ندارد، آنجا را رها می‌کنند و این زنجیره فرعی عملا از بین می‌رود.

سناریوی دوم: سردرگمی شدید بازارهای مالی (سناریوی اقتصادی)

اگر حامیان طرح بتوانند زنجیره خود را زنده نگه دارند، صرافی‌های بزرگ و بازارهای مشتقات (مثل صرافی CME) سردرگم می‌شوند که کدام زنجیره، بیت کوین واقعی است؟ زنجیره قدرتمند ماینرها یا زنجیره توسعه‌دهندگان قدیمی؟ این ابهام می‌تواند ضربه شدیدی به قیمت بیت کوین بزند و بازار را وارد یک فاز ریزشی کند.

سناریوی سوم: عقب‌نشینی حامیان طرح و پیروزی اوردینالز (سناریوی ترکیبی)

وقتی ضرب‌الاجل برسد و مشخص شود وزن اقتصادی صرافی‌ها، ماینرها و سرمایه‌گذاران بزرگ سمت مخالفان است، نودهای موافق متوجه می‌شوند که در یک شبکه منزوی و بدون پول قفل شده‌اند. آن‌ها برای نجات دارایی خود مجبور می‌شوند به نسخه اصلی بیت کوین برگردند. نتیجه این سناریو، تثبیت جایگاه اوردینالز و اثبات این واقعیت است که هیچ گروهی نمی‌تواند نظرات شخصی‌اش را به لایه اول بیت کوین تحمیل کند.

جمع‌بندی و راهنمای کاربردی برای معامله‌گران

پروپوزال BIP- 110 صرفا یک بحث فنی ساده نیست؛ یک آزمون بزرگ برای میزان آزادی و غیرمتمرکز بودن بیت کوین است. با توجه به آمارها و مخالفت شدید لیدرهای بازار، احتمال موفقیت این طرح بسیار کم است.

توصیه راستین به شما: با نزدیک شدن به روزهای اجرای این طرح در ماه اوت (مرداد)، اصلا نیازی به ترس یا فروش هیجانی بیت کوین‌هایتان نیست. فقط برای احتیاط بیشتر، بهتر است در آن روزها از انجام تراکنش‌های سنگین (به‌ویژه جابه‌جایی NFTهای بیت کوین و اوردینالز) خودداری کنید تا وضعیت پایداری شبکه کاملا شفاف شود. اخبار را هم صرفا از صرافی‌های معتبر دنبال کنید و درگیر جوسازی‌های رسانه‌ای نشوید.

سوالات متداول (FAQ)

پروپوزال BIP 110 چیست و چه هدفی دارد؟

پروپوزال BIP 110 یک پیشنهاد به‌روزرسانی (سافت فورک) در شبکه بیت‌کوین است که از دسامبر 2025 توسط لوک دشجر مطرح شده و هدف آن اعمال محدودیت یک‌ساله بر حجم داده‌های غیرمالی (مثل عکس و متن) است تا عملا جلوی فعالیت اوردینالز و NFTها را در لایه اول بیت‌کوین بگیرد.

چرا افراد مهم کریپتو مثل مایکل سیلور با BIP 110 مخالفند؟

مخالفان معتقدند بیت‌کوین باید یک شبکه بی‌طرف و غیرقابل سانسور باقی بماند. آن‌ها می‌گویند کد بیت‌کوین نباید تراکنش‌ها را بر اساس محتوایشان (مالی یا غیرمالی) قضاوت یا فیلتر کند و این طرح یک بدعت خطرناک برای سانسورهای بعدی است.

آیا اجرای طرح BIP 110 باعث دوپاره شدن بیت‌کوین (هارد فورک) می‌شود؟

خیر، این طرح یک «سافت فورک» یا به‌روزرسانی سازگار با گذشته است. با این حال، به دلیل کاهش آستانه موافقت ماینرها به ۵۵ درصد، اگر بخش بزرگی از شبکه با آن مخالفت کند، احتمال شکل‌گیری یک زنجیره اقلیت ضعیف و جدا افتاده وجود دارد که احتمالاً به سرعت از بین خواهد رفت.

با نزدیک شدن به ضرب‌الاجل اوت ۲۰۲۶، آیا باید بیت‌کوین‌های خود را بفروشیم؟

خیر، هیچ نیازی به فروش هیجانی نیست. با توجه به حمایت زیر ۱ درصدی ماینرها از این طرح، احتمال موفقیت آن بسیار کم است. تنها توصیه کاربردی این است که در روزهای منتهی به اجرای طرح، از انجام تراکنش‌های سنگین یا جابه‌جایی اوردینالز خودداری کنید تا وضعیت پایداری شبکه کاملا مشخص شود.