فهرست مطالب
بی‌شک بدون فناوری بلاک چین، بشر به دنیای ارزهای دیجیتال و کریپتو قدم نمی‌گذاشت. بلاک چین‌های ابتدایی بیت کوین و اتریوم با وجود تمام نقاط قوت و فرصت‌هایی که خلق کردند؛ کمبودهایی داشتند که موجب ایجاد راه‌حل‌های لایه 2 (Layer 2) شدند. این مشکلات هم سرعت پایین تراکنش و مقیاس‌پذیر نبودن (عدم توانایی مدیریت تراکنش‌ها وقتی شبکه شلوغ است) هستند. برای درک بهتر جالب است بدانید؛ این دو بلاک چین مهم هنوز قادر به پردازش هزاران تراکنش در ثانیه (TPS) نیستند! لایه 1 اتریوم به طور میانگین 12 تا 15 و Bitcoin هم 6 تا 8 تراکنش در ثانیه را پردازش می‌کند. در حال حاضر سولانا با قابلیت پردازش 65000 تراکنش در ثانیه، سریع‌ترین بلاک چین جهان است.
راه حل لایه دوم بلاک چین چیست؟
سه فاکتور مهم در تمام بلاک چین‌ها، حفظ امنیت Secyrity، مقیاس‌پذیری Scalability و تمرکززدایی Decentralization (مثلث بلاک چین) است. چالش اصلی اینجاست که هیچ بلاک چینی نمی‌تواند همزمان هر 3 فاکتور را حفظ کند. برای افزایش امنیت وتمکززدایی شبکه، تا حد زیادی از مقیاس‌پذیری کاسته می‌شود. بنابراین راه‌حل‌هایی تحت عنوان لایه دوم یا لایه 2 (L2) برای حل مشکلات مقیاس پذیری بلاک چین مطرح شدند. لایه‌های دوم از فناوری‌های نوآورانه‌ای مانند رول آپ ها Rollups، زنجیره‌های پلاسما Plasma chains و زنجیره‌های جانبی یا ساید چین Sidechains استاده می‌کنند.
لایه 1 بیشتر امنیت، در دسترس بودن داده‌ها و تمرکززدایی را مدیریت می‌کند. اما لایه دوم‌ها بار تراکنش در شبکه اصلی (لایه 1) را کاهش می‌دهند تا ارتباطات را تسهیل کنند و در عین حال از مدل امنیتی غیرمتمرکز قوی لایه 1 هم استفاده می‌کنند.
- خلاصه: پروتکل‌های لایه ۲ روی بلاک‌چین اصلی کار می‌کنند و به طور قابل توجهی ازدحام را کاهش داده، هزینه‌های تراکنش را پایین آورده و توان عملیاتی را افزایش می‌دهند.
طرز کار پروتکل لایه ۲
پروتکل‌های لایه 2 با انحراف تراکنش‌ها را از بلاک چین اصلی و پردازش جداگانه و خارج از زنجیره اصلی آنها؛ به طور چشمگیری ازدحام بلاک چین اصلی را کاهش می‌دهند. نتیجه این کار تراکنش‌های سریع‌تر، کارمزد کمتر و افزایش توان عملیاتی است. مهمترین مزایای یک راه حل لایه 2 را بشناسید:
افزایش سود
معامله‌گران و سرمایه‌گذاران از کاهش قابل توجه هزینه‌های تراکنش بهره‌مند می‌شوند، به ویژه در فعالیت‌های DeFi مانند ییلد فارمینگ و معامله، که مستقیماا باعث افزایش سود آنها می‌شود. با کاهش هزینه‌ها، کاربران می‌توانند تعداد بیشتری تراکنش انجام دهند و از فرصت‌های بیشتری برای کسب درآمد بهره‌مند شوند.
پذیرش گسترده‌تر بلاک چین
شبکه‌های لایه ۲ عوامل اصلی برای پذیرش بلاک‌چین در مقیاس وسیع هستند. با دسترس‌پذیرتر و کاربرپسندتر کردن فناوری بلاک‌چین، راه‌حل‌های مقیاس‌پذیری لایه ۲ در حال گسترش این فناوری به صنایع متنوعی فراتر از امور مالی، از جمله بازی‌ها و مدیریت زنجیره تأمین هستند. این گستردگی کاربردها نشان‌دهنده پتانسیل عظیم لایه ۲ در تبدیل بلاک‌چین به یک فناوری اصلی در بسیاری از حوزه‌ها است.
لایه‌های بلاک چین
لایه 0: لایه پایه
لایه 0 تمام اجزایی است که به واقعیت بخشیدن بلاک چین و عملکرد آن کمک می‌کند. اجزایی مانند اینترنت، سخت‌افزار و همه آن اتصالاتی که باعث می‌شوند لایه 1 به خوبی اجرا شود. برخی از محبوب‌ترین نمونه‌های بلاک چین لایه 0؛ کازماسCosmos، هوریزن Horizen و پولکادات Polkadot هستند.
لایه 1: زیرساخت اصلی بلاک‌چین
لایه ۱ را یک بزرگراه اصلی در نظر بگیرید. با افزایش ترافیک در این بزرگراه، کاهش سرعت تراکنش و افزایش هزینه‌ها را شاهد هستیم. لایه 1 همان بلاک‌چین اصلی مانند بیتکوین یا اتریوم است که در آن عملیات‌های اساسی مانند مکانیزم‌های اجماع، امنیت و اجرای قراردادهای هوشمند انجام می‌شوند.
لایه 2: شبکه ثانویه پردازش
راه‌حل‌های لایه ۲ مانند خطوط ویژه یا پل‌های هوایی هستند که تراکنش‌ها را برای پردازش به شبکه‌های ثانویه منتقل می‌کنند. این انتقال بار منجر به توانایی پردازش تراکنش‌های سریع‌تر، هزینه‌های کمتر و مقیاس‌پذیری بیشتر می‌شود.
لایه 3: پل‌های تخصصی روی لایه 2
شبکه‌های لایه ۳ یک قدم فراتر رفته و روی لایه ۲، پل‌های تخصصی ایجاد می‌کنند تا کارایی و سفارشی‌سازی دپ‌ها (برنامه‌های غیرمتمرکز) را افزایش دهند. آنها مانند پل‌های هوایی پیچیده‌ای هستند که برای وظایف خاصی مانند محاسبات خارج از زنجیره پیشرفته، تعاملات بدون مشکل دپ‌ها و ارتباطات بین زنجیره‌ای طراحی شده‌اند.
انواع پروتکل لایه 2 کدامند؟
تا اینجامتوجه شدیم که راه‌حل‌های لایه 2 مثل خطوط ویژه برای تراکنش‌ها عمل می‌کنند و ترافیک و ازدحام در شبکه‌های بلاک‌چین لایه ۱ را دور می‌زنند. حالا بیایید انواع مختلف راه‌حل‌های لایه ۲ را به صورت خلاصه بشناسیم:
رول‌آپ‌های خوشبینانه (Optimistic Rollups)
رول‌آپ‌های خوشبینانه به یک رویکرد خوشبینانه به پردازش تراکنش متکی هستند، فرض می‌کنند که همه چیز معتبر است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. این کار روش تایید را ساده کرده و هزینه‌ها را کاهش می‌دهد.
ویژگی‌های کلیدی:
- تراکنش‌های سریع‌تر و هزینه‌های کمتر
- تعادل بین کارایی و امنیت
- محبوب در پروژه‌های لایه ۲ اتریوم
رول‌آپ‌های دانش صفر (zk Rollups)
رول‌آپ‌های zk بر حریم خصوصی و کارایی تاکید دارند. رول آپ‌های دانش صفر (Zero-Knowledge Rollups) یک دسته تراکنش را (بدون در نظر گرفتن جزئیات هر تراکنش) از لایه 1 گرفته و به یک تراکنش واحد تبدیل و پردازش می‌کنند.
ویژگی‌های کلیدی:
- بهبود حریم خصوصی و مقیاس‌پذیری
- کمترین فشار محاسباتی بر بلاک‌چین
- محبوب در برنامه‌های DeFi و NFT
زنجیره‌های پلاسما اتریوم
زنجیره‌های پلاسما Plasma Chains به عنوان زنجیره‌های جانبی تخصصی که به شبکه اصلی اتریوم متصل هستند، عمل می‌کنند و رویکرد منحصر به فردی به مقیاس‌پذیری ارائه می‌دهند.
ویژگی‌های کلیدی:
- تراکنش‌های بسیار سریع‌تر و هزینه‌های کمتر
- رویکردی متمایز از راه‌حل‌های مبتنی بر رول‌آپ
ولیدیوم (Validium)
ولیدیوم بین امنیت و کارایی تعادل ایجاد می‌کند. تراکنش‌ها را برای اعتبارسنجی به خارج از زنجیره منتقل می‌کند و در عین حال از طریق اثبات‌های رمزنگاری امنیت را تضمین می‌کند.
ویژگی‌های کلیدی:
- مقیاس‌پذیری بهبود یافته بدون به خطر انداختن امنیت
- ایده‌آل برای برنامه‌هایی که سرعت و توان عملیاتی اولویت آنهاست.
بهترین توکن های لایه 2 در سال 2024
پروژه هایی زیادی با استفاده از راه حل های لایه 2 ایجاد شده اند. از این لینک میتوانید لیست تمام توکن‌های لایه دوم را به ترتیب ارزش بازار ببیند. ما در این مقاله تنها 10 پروژه برتر را معرفی می‌کنیم. جدول زیر اطلاعات جامع و خلاصه‌ای از این توکن‌ها ارائه می‌دهد:
شبکه |
توکن |
تکنولوژی لایه 2 |
سرعت تراکنش (TPS) |
ارزش بازار (دلار) |
|
آربیتروم |
ARB | رول آپ خوشبینانه | 2000 تا 4000 | 2,643,771,943 |
|
اپتیمیزم |
OP | رول آپ خوشبینانه | 2000 |
2,114,758,051 |
|
زی کی سینک |
ZK | رول آپ ZK | 2000 |
683,969,820 |
|
پولیگان |
MATIC | رول آپ ZK | 65000 |
5,371,384,427 |
|
لوپرینگ |
LRC | رول آپ ZK | 4000 |
222,545,963 |
|
دایمنشن |
DYM | رول آپ | 20000 |
340,140,612 |
|
کوتی |
COTI | رول آپ ZK | 100000 |
157,385,893 |
|
مانتا نتورک |
MANTA |
رول آپ ZK | 4000 |
376,423,376 |
|
استارک نت |
STRK | رول آپ ZK | 2000 تا 4000 |
884,891,193 |
| ایموتبل ایکس | IMX | ولیدیوم | 9000 |
2,393,842,652 |
