جهش قیمت مس در بازار جهانی؛ گلوگاه جدید استخراج بیت‌کوین و توسعه هوش مصنوعی

شاید در نگاه اول ارتباطی بین کابل‌های سرخ مس با کدهای پیچیده بلاک‌چین یا مدل‌های هوش مصنوعی نبینید؛ اما مواجهه با شدیدترین بحران عرضه از سال ۲۰۲۱ و جهش قیمت مس در بازار جهانی، درست دست گذاشته روی گلوگاه اصلی این دو فناوری پیشتاز: زیرساخت و برق!

با خالی شدن سریع انبارها و شدت گرفتن بحران عرضه، این فلز کاربردی عملا به یک ترمز غیرمنتظره برای توسعه فارم‌های استخراج بیت‌کوین و دیتاسنترهای غول‌آسای AI تبدیل شده است. اما چرا فلزی که روزگاری فقط در ساخت‌وساز کاربرد داشت، حالا آینده کریپتو و هوش مصنوعی را تهدید می‌کند و پیش‌بینی قیمت مس چه چشم‌اندازی را پیش روی فعالان این دو بازار قرار می‌دهد؟

جهش قیمت مس و رکوردشکنی پریمیوم تحویل فوری

به نقل از سی‌سی‌ان، در بورس فلزات لندن (LME)، اختلاف قیمت قرارداد تحویل فوری مس با قرارداد سه‌ماهه به ۴۷۸ دلار در هر تن رسیده است. این شکاف قیمتی (که در اصطلاح بازار به آن Backwardation می‌گویند) نشان می‌دهد خریداران حاضرند برای دریافت فوری این فلز سرخ، مبالغ سنگینی بپردازند.

• انبارها در حال خالی شدن: ذخایر مس LME برای ۴۲ روز متوالی کاهش یافته که طولانی‌ترین دوره افت ذخایر از سال ۲۰۱۴ است.

• میزان ذخایر فعلی: کل موجودی به ۲۰۴,۹۷۵ تن رسیده که حدود نیمی از آن پیش‌ازاین پیش‌خرید شده و در صف خروج است.

• رشد ۱7 درصدی قیمت: قیمت جهانی مس در سال جاری میلادی حدود ۱7٪ رشد کرده و قراردادهای سه‌ماهه به ۱۴,۳۶۰ دلار در هر تن رسید؛ عددی که فاصله چندانی با سقف تاریخی ۱۴,۵۲۷ دلاری در ژانویه ندارد.

چرا عرضه مس در بازار جهانی قفل شده است؟

دو عامل اصلی باعث تشدید این بحران شده‌اند: سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا و کاهش تولید معدن‌کاران بزرگ.

۱. اختلال در تجارت با ریسک تعرفه‌های آمریکا

احتمال وضع تعرفه بر واردات مس تصفیه‌شده به آمریکا، قیمت‌ها را در بازار داخلی ایالات متحده بالا برده است. این تفاوت قیمت، فرصت آربیتراژ برای معامله‌گران ایجاد کرده تا مس را به‌جای تحویل به انبارهای جهانی، روانه بازار آمریکا کنند. نتیجه این جابه‌جایی، کمبود شدید مس در سایر نقاط جهان به‌ویژه اروپا بوده است.

۲. افت چشم‌گیر تولید معادن بزرگ

طبق آمارهای شرکت Jefferies، تولید ۵۵٪ از معادن بزرگ جهان در سه ماهه دوم نسبت به سال گذشته ۳.۹ درصد کاهش داشته است:

• شرکت Ivanhoe Mines: کاهش ۴۳ درصدی تولید به دلیل اختلال در پروژه Kamoa-Kakula.

• شرکت Newmont: کاهش ۵۳ درصدی تولید به علت افت عیار سنگ معدن.

• شرکت‌های بزرگی مانند BHP، Freeport-McMoRan و Antofagasta نیز افت تولید گزارش کرده‌اند.

پیش‌بینی کمبود: مؤسسه جفریز پیش‌بینی می‌کند بازار مس در سال ۲۰۲۶ با کسری ۴۴۲,۰۰۰ تنی روبرو شود؛ رقمی که تا سال ۲۰۳۰ به ۷۸۲,۰۰۰ تن خواهد رسید.

تاثیر گرانی مس بر اقتصاد استخراج بیت‌کوین

ماینرهای بیت‌کوین مس را مستقیما به‌عنوان سوخت مصرف نمی‌کنند، اما توسعه فارم‌های استخراج به شدت به زیرساخت‌های الکتریکی وابسته است.

تجهیزاتی مثل ترانسفورماتورها، پست‌های برق، کابل‌های فشار قوی، تابلوهای توزیع و سیستم‌های سرمایشی، همگی مصرف‌کننده عمده مس هستند. افزایش قیمت مس، هزینه سرمایه‌گذاری اولیه (CapEx) برای احداث یا توسعه فارم‌های استخراج را بالا می‌برد.

تبعات این فشار هزینه‌ای برای ماینرها:

• فشار بر فارم‌های کوچک: پس از هاوینگ‌های متوالی و صعود سختی شبکه، فارم‌های کوچک با حاشیه سود باریک‌تر فشار بیشتری تحمل می‌کنند.

• تاخیر در پروژه‌ها: هزینه بالای کابل‌کشی و تجهیزات برقی، راه‌اندازی پروژه‌های جدید را عقب می‌اندازد.

• ارزش‌یافتن زیرساخت‌های موجود: فارم‌هایی که قبلا مجوزهای برق و زیرساخت‌های خود را تکمیل کرده‌اند، اکنون ارزش تجاری بسیار بالاتری پیدا می‌کنند.

هوش مصنوعی؛ رقیب جدید ماینرها در جذب انرژی و مس

دیتاسنترهای عظیم هوش مصنوعی چالش مشابه اما ابعاد بسیار بزرگ‌تری ایجاد کرده‌اند. سیستم‌های توزیع توان، ژنراتورهای پشتیبان و اتصال به شبکه برق در دیتاسنترهای هوش مصنوعی، نیاز مبرمی به مس دارند.

بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، مصرف برق دیتاسنترها با توسعه مدل‌های هوش مصنوعی جهش عظیمی خواهد داشت. این افزایش تقاضا هم‌زمان شده با:

• توسعه خودروهای برقی: رشد سالانه ۹.۶ درصدی تقاضای مس تا سال ۲۰۳۰.

• نوسازی شبکه‌های برق: رشد سالانه ۵ درصدی تقاضای مس برای نوسازی شبکه‌های انتقال.

ماینرهای بیت‌کوین و شرکت‌های هوش مصنوعی اکنون بر سر سه فاکتور حیاتی با هم رقابت می‌کنند: زمین مناسب، قراردادهای برق ارزان و تجهیزات برقی مس‌بر.

چشم‌انداز آینده؛ بحران کوتاه‌مدت یا تغییر ساختاری؟

پیش بینی مؤسسه Jefferies برای میانگین قیمت هر تن مس سال ۲۰۲۶ حدود ۱۳,۳۸۰ دلار و برای سال ۲۰۳۰ ۱۷,۶۳۷ دلار است.

گرچه هیجانات تعرفه‌ای ممکن است در کوتاه‌مدت آرام شود، اما افت عیار سنگ‌های معدنی و مشکلات عملیاتی معادن نشان می‌دهد با یک محدودیت ساختاری روبرو هستیم. مس دیگر صرفا یک فلز صنعتی ساده نیست؛ بلکه یکی از گلوگاه‌های اصلی در مسابقه جهانی برای دستیابی به قدرت پردازشی بیشتر است.