معرفی پروژه آزتک (Aztec)؛ لایه دوم اتریوم با سرمایه‌گذاری ویتالیک بوترین

در مسیر رقابت بلاکچین‌ها برای پذیرش گسترده، یک مانع مهم هنوز پابرجاست: شفافیت کامل و اجباری! بعد از خودنمایی همین مشکل بود که پروژه و ارزهای حوزه پرایوسی مانند زی کش و مونرو ترند شدند. اما چرا؟ در شبکه‌هایی مثل اتریوم، همه تراکنش‌ها برای عموم قابل مشاهده است. این موضوع برای کاربران عادی، شرکت‌ها و نهادهای مالی همیشه هم ایده‌آل نیست. اینجاست که راهکارهای لایه دوم (L2s) وارد می‌شوند؛ شبکه‌هایی که هم سرعت و کارمزد شبکه اصلی را بهبود می‌دهند و هم قابلیت‌های جدیدی مثل حریم خصوصی را به تجربه کاربری اضافه می‌کنند.

پروژه آزتک (Aztec) یکی از متفاوت‌ترین لایه دوم‌های اتریوم، با تمرکز اصلی بر حریم خصوصی برنامه‌پذیر است. یعنی کاربران و توسعه‌دهندگان می‌توانند دقیقا مشخص کنند چه اطلاعاتی عمومی باشد و چه چیزی محرمانه بماند.

آزتک چیست؟

آزتک مثل یک شنل نامرئی برای اتریوم است. بلاکچین اتریوم، بستری امن و غیرمتمرکز برای قراردادهای هوشمند فراهم می‌کند، اما تقریبا همه چیز روی دفترکل عمومی ثبت می‌شود: از مقدار تراکنش گرفته تا آدرس‌ها و وضعیت قراردادها. آزتک این مشکل را با استفاده از اثبات‌های دانش صفر (Zero-Knowledge / ZK proofs) حل می‌کند. روشی رمزنگاری که اجازه می‌دهد یک نفر ثابت کند عملی درست انجام شده، بدون اینکه جزئیات آن عمل را افشا کند.

بنابراین آزتک یک بلاکچین لایه دوم روی اتریوم است که به‌صورت رول‌آپ‌های دانش صفر (zk-rollup) کار می‌کند و امنیت خود را از اتریوم (لایه ۱) می‌گیرد، اما مزیت کلیدی‌اش این است که به توسعه‌دهندگان اجازه ساخت قراردادهای هوشمند کاملا برنامه‌پذیر با حالت رمزنگاری‌شده (Encrypted State Ledger) را می‌دهد. نتیجه این می‌شود که کاربران بدون در معرض دید عموم قرار گرفتن داده‌های حساسشان؛ با اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) تعامل می‌کنند.

مفهومی که آزتک روی آن تاکید می‌کند «حریم خصوصی برنامه‌پذیر (Programmable Privacy)» است؛ یعنی برخلاف برخی پروتکل‌های حریم خصوصی که فقط انتقال خصوصی را ممکن می‌کنند، آزتک به دنبال ساخت شبکه‌ای است که قراردادهای هوشمند پیچیده (مثل وام‌دهی یا صرافی غیرمتمرکز) را هم «به‌صورت پیش‌فرض خصوصی» اجرا کند. این ویژگی برای کاربران دیفای که می‌خواهند استراتژی‌هایشان در برابر فرانت‌رانینگ پنهان بماند و برای کسب‌وکارهایی که مجبورند اطلاعات مالی را محرمانه نگه دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

درک تفاوت پروژه آزتک با توکن AZTEC

داستان شروع پروژه و معرفی بنیان‌گذاران

داستان آزتک از سال ۲۰۱۷ شروع شد؛ زمانی که تیم بنیان‌گذار ایده‌ای را مطرح کرد: صندوق‌های بدهی خصوصی بتوانند «اوراق بدهی شرکتی» را روی اتریوم منتشر کنند. اما خیلی زود به یک مانع جدی رسیدند: هیچ مؤسسه مالی حاضر نبود کل پرتفوی خود را روی یک دفترکل شفاف منتشر کند. همین «بن‌بست» تبدیل شد به آغاز یک ماموریت چندساله برای ساخت زیرساختی که بلاکچین به آن نیاز داشت: حریم خصوصی.

در طول این مسیر، تیم آزتک نوآوری‌های مهمی ارائه داد. یکی از برجسته‌ترین آن‌ها PLONK (سال ۲۰۱۹) بود؛ سیستمی برای اثبات‌های دانش صفر که امروز به‌عنوان پایه بسیاری از پروتکل‌های SNARK شناخته می‌شود. همچنین از «بزرگ‌ترین مراسم راه‌اندازی قابل‌اعتماد MPC (Trusted Setup)» در این حوزه به‌عنوان یکی از دستاوردهای تیم یاد شده است.

پس از ارائه محصولات موفقی مثل Aztec Connect که گفته شده به صدها هزار کاربر سرویس داد، تیم آزتک در سال ۲۰۲۳ تمام محصولات قبلی را متوقف کرد تا تمرکز را روی جاه‌طلبانه‌ترین هدف بگذارد: ساخت یک پلتفرم حریم خصوصی «کاملا برنامه‌پذیر» که از همان روز اول غیرمتمرکز راه‌اندازی شود و زبان متن‌باز Noir را با خود شبکه آزتک ترکیب کند.

تیم و افراد کلیدی

ازتک در سال ۲۰۱۷ توسط زک ویلیامسون (Zac Williamson) و جو اندروز (Joe Andrews) بنیان‌گذاری شد. پروژه در جذب سرمایه هم حمایت بزرگی گرفت و در دور سری بی (Series B) مبلغ ۱۰۰ میلیون دلار سرمایه جذب کرد که رهبری آن با a16z crypto بود. این پشتوانه مالی، به تیم کمک کرد تا روی ساخت یک محیط اجرای قرارداد هوشمند خصوصی و کاملا غیرمتمرکز متمرکز بماند.

اعضای اصلی تیم:

• Zac Williamson (مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار): دارای دکترای فیزیک و هم‌خالق PLONK؛ مسئول مسیر فنی و استراتژی کلی.

• Joe Andrews (هم‌بنیان‌گذار و مدیر محصول): تمرکز بر توسعه محصول و رساندن آن به دست کاربران.

•  Charlie Lye (CTO): هدایت بخش مهندسی و مقیاس‌پذیری شبکه.

• Lisa Cuesta Bunin (COO): مدیریت عملیات با سابقه سرمایه‌گذاری خطرپذیر و MBA از هاروارد.

• Claire Kart (CMO): مسئول بازاریابی و رشد جامعه و اکوسیستم.

• Scott Siversen (CFO): مدیریت مالی و استراتژی پایداری اقتصادی.

وجود نام ویتالیک بوترین (بنیان‌گذار شبکه اتریوم) در لیست سرمایه‌گذاران سری A این پروژه نیز نکته قابل تاملی است.

طرز کار آزتک

آزتک با تجمیع چند ایده فنی، هم حریم خصوصی واقعی و هم سازگاری با امنیت اتریوم را ممکن می‌سازد. این معماری به‌طور خلاصه بر «اثبات دانش صفر در سمت کاربر»، «مدل وضعیت ترکیبی»، و «شبکه سیکوئنسر غیرمتمرکز» بنا شده است.

1) اثبات‌سازی در سمت کاربر با PXE

در آزتک، بخش مهمی از اجرای تراکنش‌های خصوصی روی دستگاه کاربر انجام می‌شود. این کار از طریق محیطی به نام Private Execution Environment (PXE) صورت می‌گیرد که یک کتابخانه متن‌باز است و داخل نرم‌افزارهای کیف پول اجرا می‌شود. PXE کلیدهای محرمانه اصلی و وضعیت خصوصی را نگه می‌دارد و آن‌ها را به قرارداد هوشمند لو نمی‌دهد. وقتی کاربر یک تابع خصوصی را اجرا می‌کند، PXE اثبات دانش صفرِ اجرای درست را می‌سازد و فقط همان اثبات (به همراه درخواست‌های مربوط به بخش عمومی) را برای سیکوئنسر (Sequencer) ارسال می‌کند. به این ترتیب، جزئیات تراکنش مثل ورودی‌ها، خروجی‌ها یا اینکه کدام تابع دقیقا فراخوانی شده، از دستگاه کاربر خارج نمی‌شود.

2) وضعیت ترکیبی: عمومی و خصوصی در یک پروتکل

آزتک از یک مدل «دوگانه» استفاده می‌کند:

• وضعیت عمومی شبیه مدل حساب‌محور اتریوم است و برای همه قابل مشاهده است.

• وضعیت خصوصی بر پایه سیستمی به نام Note (یادداشت) است: داده رمزنگاری‌شده به‌صورت آبجکت‌های یک‌بارمصرف ثبت می‌شود. وقتی یک Note جدید ساخته می‌شود، Note قبلی «باطل» می‌شود، اما ناظران نمی‌توانند بفهمند کدام nullifier مربوط به کدام Note بوده است.

نکته مهم این است که قرارداد هوشمند می‌تواند در یک تراکنش هم از وضعیت عمومی بخواند و بنویسد و هم از وضعیت خصوصی. این یعنی توسعه‌دهنده دقیقا تصمیم می‌گیرد چه چیزی عمومی باشد و چه چیزی رمزنگاری‌شده بماند.

3) شبکه سیکوئنسر و تولید بلاک (دو فاز Pending و Proven)

آزتک با Sequencerهای غیرمتمرکز کار می‌کند که برای مشارکت در تولید بلاک باید توکن AZTEC را استیک کنند. زمان به «اسلات‌ها» تقسیم می‌شود و اسلات‌ها در «Epoch» گروه‌بندی می‌شوند. در هر دوره، اعضای کمیته به‌صورت شبه‌تصادفی انتخاب می‌شوند تا بلاک پیشنهاد بدهند و اعتبارش را تأیید کنند.

بلاک‌ها ابتدا روی Pending Chain ظاهر می‌شوند تا تایید سریع بگیرند (پشتوانه‌اش استیک کمیته است). سپس وقتی اثبات اعتبار (Validity Proof) روی اتریوم لایه ۱ تایید شد، بلاک به Proven Chain منتقل می‌شود. این طراحی هم سرعت می‌دهد و هم نهاییّت را به اثبات‌های رمزنگاری و اتریوم گره می‌زند.

4) مکانیزم حریم خصوصی: Notes و Nullifiers

در مدل خصوصی، تغییرات وضعیت با «ساختن» و «باطل کردن» Noteها انجام می‌شود. مثلا وقتی مهسا به عرفان توکن می‌فرستد، Note قبلی خودش را nullify می‌کند و Noteهای جدید برای عرفان و برای باقیمانده خودش ایجاد می‌کند. فقط مهسا می‌داند کدام nullifier به Note اولیه‌اش مربوط بوده؛ برای بقیه، همه چیز مثل داده تصادفی و غیرقابل ربط دیده می‌شود. این الگوی شبیه UTXO فراتر از انتقال توکن هم می‌رود و می‌تواند هر نوع وضعیت قرارداد را نمایندگی کند.

ویژگی‌های مهم

۱) حریم خصوصی برنامه‌پذیر (Programmable Privacy)
آزتک به توسعه‌دهنده کنترل جزئی روی «قابل‌مشاهده بودن داده و کد» می‌دهد. برخلاف سیستم‌های «همه چیز خصوصی یا همه چیز عمومی»، اینجا می‌توان بخشی را برای شفافیت و ترکیب‌پذیری عمومی گذاشت و بخشی را برای محرمانگی کسب‌وکار یا حریم خصوصی کاربر رمزنگاری کرد. این انعطاف برای سناریوهایی که باید هم‌زمان «انطباق‌پذیری» و «حفظ داده حساس» داشته باشند، مهم است.

۲) اثبات‌های اعتبار مبتنی بر دانش صفر و سیستم‌های پیشرفته اثبات‌سازی
آزتک از CHONK (Client-side Highly Optimised PLONK) نام می‌برد؛ سیستمی برای تولید کارآمد اثبات روی دستگاه‌های معمولی مثل گوشی و لپ‌تاپ. همچنین از Kernel Circuits برای اثبات بازگشتی تراکنش‌های چندبخشی، و از ProtoGalaxy folding برای ارزان‌تر کردن recursion صحبت شده که برای «اثبات‌سازی روی موبایل» حیاتی توصیف شده است.

۳) غیرمتمرکز از روز اول
طبق متن، آزتک برخلاف برخی L2ها که با Sequencer متمرکز شروع می‌کنند، از ابتدا با استیکینگ بدون مجوز و تولید بلاک توزیع‌شده راه‌اندازی می‌شود. انتخاب کمیته با نمونه‌گیری شبه‌تصادفی انجام می‌شود و حاکمیت نیز ترکیبی از راضی Sequencerها (با استیک) و تصویب گسترده دارندگان توکن است.

۴) تجربه توسعه‌دهنده‌پسند با Noir
آزتک زبان Noir را به‌عنوان زبان برنامه‌نویسی رمزنگاری برنامه‌پذیر معرفی می‌کند تا توسعه‌دهنده بدون دانش عمیق رمزنگاری بتواند اپلیکیشن‌های حریم خصوصی بسازد. فریم‌ورک Aztec.nr الگوهای آشنا ارائه می‌دهد و PXE هم مدیریت وضعیت، تجمیع Noteها و تولید اثبات را تا حد زیادی خودکار می‌کند.

۵) تعامل‌پذیری با اتریوم از طریق Portals
ارتباط با اتریوم از طریق  پرتال‌ها (Portals) انجام می‌شود؛ قراردادهای پل مستقل که پیام‌رسانی و انتقال دارایی بین لایه‌ها را ممکن می‌کنند. برخلاف پل‌های «کانونی» که نقطه شکست واحد می‌شوند، پرتال ها بدون مجوز هستند و اپراتورهای مستقل می‌توانند قوانین و دارایی‌های پشتیبانی‌شده را تعیین کنند.

کاربردهای پروژه

آزتک خودش را محدود به «انتقال خصوصی» نمی‌کند و کاربردهای واقعی‌تری را هدف می‌گیرد:

• دیفای محرمانه (Confidential DeFi): وام‌دهی، ترید و ییلد فارمینگ به‌گونه‌ای که موقعیت‌ها و استراتژی‌ها از رقبا و فرانت‌رانرها پنهان بماند.

• مالیِ منطبق‌پذیر (Compliant Finance): نهادهای قانون‌مند می‌توانند دسترسی به محصولات را بر اساس اطلاعات خصوصی کاربر (مثل سن، ملیت، میزان دارایی) کنترل کنند، بدون اینکه داده خام عمومی شود.

• رای‌گیری محرمانه: سازمان‌ها و DAOها رای‌گیری رمزنگاری‌شده انجام دهند تا از اجبار و فشار جلوگیری شود و نتیجه همچنان قابل راستی‌آزمایی باشد.

• بازی‌های اطلاعات نامتقارن: بازی‌هایی مثل پوکر و بریج که «پنهان بودن اطلاعات» در آن‌ها ضروری است و روی بلاکچین شفاف سخت یا ناممکن می‌شود.

• سیستم‌های اعتبارنامه (Credential Systems): دانشگاه‌ها، کارفرماها یا دولت‌ها گواهی‌های دانش صفر صادر کنند تا کاربر فقط آن بخش لازم را افشا کند.

• فعالیت‌های محافظت‌شده: گروه‌های مخالف در رژیم‌های اقتدارگرا، بدون افشای هویت مشارکت‌کنندگان بتوانند هماهنگی و رای‌گیری امن داشته باشند.

• زنجیره تامین خصوصی: شرکت‌ها روابط تجاری و اسرار تجاری را پیگیری کنند بدون اینکه اطلاعات رقابتی به بیرون نشت کند.

مزایا و معایب

مزایا

آزتک یک مشکل «کلیدی» را هدف گرفته: حریم خصوصی، چیزی که بسیاری آن را «جام مقدس» بلاکچین می‌دانند. اگر آزتک به لایه اصلی دیفای خصوصی و کاربردهای سازمانی تبدیل شود، می‌تواند جایگاه مهمی در اکوسیستم اتریوم پیدا کند. معماری اثبات‌سازی سمت کاربر (که داده حساس را روی دستگاه نگه می‌دارد) و مدل وضعیت ترکیبی، انعطاف بالایی برای ساخت اپلیکیشن‌های واقعی ایجاد می‌کند؛ مخصوصاً وقتی بخشی از داده باید عمومی بماند و بخش دیگری محرمانه.

معایب و ریسک‌ها

پروتکل‌های حریم خصوصی معمولا زیر ذره‌بین شدید رگولاتورها قرار می‌گیرند و این ریسک برای آزتک هم مطرح است. همچنین در مسیر توسعه و در فازهای اولیه باید انتظار آپگریدهای مکرر و حتی باگ‌های مهم را داشت.

معرفی توکن AZTEC

توکن اصلی آزتک نتورک، AZTEC است. این توکن یک ERC-20 است و در اقتصاد شبکه و حاکمیت نقش دارد.

• برای تبدیل شدن به Sequencer (معادل اعتبارسنج بلاک)، باید ۲۰۰,۰۰۰ توکن AZTEC استیک شود.

• مجموع عرضه توکن ۱۰.۳۵ میلیارد واحد AZTEC است.

• بخشی از توکن‌ها به حامیان اولیه، بخشی به رشد اکوسیستم، بخشی به مشوق‌های شبکه و مقدار قابل توجهی به شرکت‌کنندگان فروش توکن اختصاص یافته است.

• فروش عمومی (Public Sale) به‌صورت آن‌چین در دسامبر ۲۰۲۵ انجام شده و با استقبال جامعه همراه بوده است.

نقش‌ها و کارکردهای توکن

1. امنیت شبکه از طریق استیکینگ
   استیک کردن برای سیکوئنسرها اجباری است و به‌عنوان وثیقه برای تولید بلاک عمل می‌کند. پاداش‌ها شامل کارمزد شبکه و پاداش بلاک است. سازوکار اسلشینگ (Slashing) هم وجود دارد که می‌تواند تا ۱۵٪ از استیک Sequencer را در مواردی مثل غیرفعالی بیش از حد، مخفی کردن داده یا پیشنهاد بلاک نامعتبر بسوزاند.

2. پرداخت کارمزد تراکنش
   کارمزدها در آزتک با سیستمی به نام mana (سنجش منابع محاسباتی) محاسبه می‌شود. مصرف mana به چیزهایی مثل Noteها، nullifierها، لاگ‌ها و عملیات در Aztec Virtual Machine (AVM) بستگی دارد. کارمزد پایه به هزینه‌های اتریوم لایه ۱ (گس و blob fee) و شلوغی شبکه واکنش نشان می‌دهد. همچنین Fee Payment Contracts اجازه می‌دهند کاربر با هر توکنی پرداخت کند و سیستم آن را به AZTEC تبدیل کند تا تسویه شبکه انجام شود.

3. حاکمیت غیرمتمرکز
   حاکمیت طبق یک مدل دو مرحله‌ای توضیح داده شده: Sequencerها (که استیک کرده‌اند) آغازگر پیشنهادها هستند و اگر تعداد مشخصی از آن‌ها در بازه مشخص حمایت کنند، پیشنهاد به رأی‌گیری دارندگان توکن می‌رود تا تصویب شود. مکانیزم اضطراری هم برای شرایط بحرانی در نظر گرفته شده است.

مقایسه آزتک و اتریوم

آزتک و اتریوم «رقیب» نیستند، بلکه شریک هستند: اتریوم امنیت و نهاییّت را می‌دهد و آزتک حریم خصوصی و مقیاس‌پذیری را اضافه می‌کند.

آینده آزتک (رودمپ)

طبق متن، آزتک مسیر راه‌اندازی را «امنیت‌محور» تعریف کرده و غیرمتمرکزسازی را بر سرعت ترجیح داده است. رودمپ آن مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود:

• در شروع، تمرکز روی ابزارهای توسعه‌دهنده و تست‌نت بوده است: Aztec Devnet، اسپرینت‌های توسعه‌دهندگان و امکان تست قراردادهای هوشمند رمزنگاری‌شده با PXE و SDK به نام aztec.js. هدف این مرحله این بوده که وضعیت خصوصی و اجرای خصوصی با قراردادهای عمومی خوب هماهنگ شود.

• در نوامبر ۲۰۲۵، شبکه‌ای به نام Aztec Ignition Chain روی مین‌نت اتریوم راه‌اندازی شده است. این مرحله برای شروع غیرمتمرکزسازی معرفی شده و گفته شده هر کسی می‌تواند به‌عنوان validator / sequencer / prover مشارکت کند و «ارزش واقعی» در جریان باشد و اثبات‌های دانش صفر تولید شود.

• Alpha (سه‌ماهه اول ۲۰۲۶) به‌عنوان اولین هاردفورک مبتنی بر حاکمیت معرفی شده؛ اما تاکید شده در این مرحله باید انتظار آپگریدهای پرتکرار و باگ‌های مهم را داشت.

• Mainnet Beta زمانی می‌آید که شبکه حداقل ۹۰ روز بدون مشکل بحرانی کار کند و ۹۹٪ آپ‌تایم داشته باشد. زمان‌بندی «باز» توصیف شده تا ایمنی قربانی نشود.

• Mainnet 1.0 مرحله «آمادگی تولیدی» است که بعد از اجرای موفق بتا برای مدت کافی رخ می‌دهد.

• از اهداف عملکردی هم صحبت شده: در وضع فعلی، زمان ساخت بلاک‌ها ۳۶ تا ۷۲ ثانیه است، و هدف این است که تا پایان ۲۰۲۶ به حدود ۳ تا ۴ ثانیه برسد.

• توسعه‌های آینده شامل coSnarks برای اثبات‌سازی مشارکتی (محاسبه مشترک وضعیت خصوصی)، گسترش اکوسیستم با گرنت‌ها و هکاتون‌ها، غیرمتمرکزسازی بیشتر حاکمیت به سمت دارندگان توکن، و مسیرهای پذیرش سازمانی برای اتصال سیستم‌های داده سنتی به بلاکچین ذکر شده است.

مقایسه با رقبا

آزتک در فضای لایه دوم‌های حریم‌خصوصی‌محور، با پروژه‌هایی مثل استارک نت (StarkNet)، زی کی سینک (zkSync)، zkEVM و پالیگان (Polygon) که بیشتر روی مقیاس‌پذیری تمرکز دارند اما برخی قابلیت‌های حریم خصوصی هم دارند؛ رقابت می‌کند. همچنین در حوزه پروتکل‌های حریم خصوصی تخصصی، نام سیکرت نتورک (Secret Network) و مینا پروتکل (Mina Protocol) مطرح شده است.

اما آزتک تمایزهای واضحی مانند حفظ داده روی دستگاه کاربر، مدل وضعیت ترکیبی (Public + Private)، محوریت زبان Noir برای ساخت اپلیکیشن‌های دانش صفر، کنترل جزئی توسعه‌دهنده بر اینکه چه چیز محرمانه و چه چیز شفاف باشد و غیرمتمرکز بودن از لحظه آغاز (decentralized-from-genesis) را دارد.

جمع‌بندی

آزتک نتورک تلاش می‌کند یکی از بزرگ‌ترین خلاهای بلاکچین‌های عمومی را پر کند: حریم خصوصی، آن هم نه به شکل محدود، بلکه به‌صورت برنامه‌پذیر. ترکیب اثبات‌سازی سمت کاربر (PXE)، وضعیت ترکیبی عمومی/خصوصی، زبان Noir و راه‌اندازی غیرمتمرکز از ابتدا، آزتک را به پروژه‌ای متفاوت در میان لایه دوم‌های اتریوم تبدیل کرده است. در عین حال، مسیر توسعه آن مرحله‌ای و امنیت‌محور است و طبق متن، در فازهای اولیه باید انتظار تغییرات و باگ‌های احتمالی را هم داشت. اگر این شبکه بتواند وعده «دیفای محرمانه و کاربردهای سازمانی منطبق‌پذیر» را عملی کند، می‌تواند بخشی از همان «قطعه گمشده» برای کامل‌تر شدن کاربردهای بلاکچین در دنیای واقعی باشد.

سوالات متداول (FAQ)

آزتک چه مشکلی را حل می‌کند؟

آزتک مشکل «شفافیت اجباری» را هدف می‌گیرد. روی بلاکچین‌های عمومی، جزئیات تراکنش‌ها و وضعیت قراردادها معمولا قابل مشاهده است. آزتک با اثبات‌های دانش صفر اجازه می‌دهد تراکنش و قرارداد هوشمند بدون افشای اطلاعات حساس معتبر باشد.

حریم خصوصی برنامه‌پذیر یعنی چه؟

یعنی توسعه‌دهنده می‌تواند تعیین کند کدام داده‌ها و بخش‌های منطق قرارداد عمومی بماند و کدام بخش‌ها رمزنگاری و خصوصی شود. این مدل، بین شفافیت و محرمانگی تعادل ایجاد می‌کند.

PXE دقیقا چه می‌کند؟

PXE محیط اجرای خصوصی سمت کاربر است که داخل کیف پول اجرا می‌شود، کلیدهای محرمانه و وضعیت خصوصی را نگه می‌دارد، اجرای توابع خصوصی را محلی انجام می‌دهد و فقط «اثبات دانش صفرِ اجرای درست» را برای شبکه ارسال می‌کند.

توکن AZTEC چه کاربردی دارد؟

AZTEC برای امنیت شبکه از طریق استیکینگ Sequencerها، پرداخت کارمزد (از طریق سیستم mana و تبدیل خودکار در Fee Payment Contracts) و مشارکت در حاکمیت غیرمتمرکز استفاده می‌شود. همچنین مکانیزم اسلشینگ تا ۱۵٪ برای رفتار نادرست وجود دارد.

آزتک با چه پروژه‌هایی رقابت می‌کند؟

استارک نت (StarkNet)، زی کی سینک (zkSync)، zkEVM و پالیگان (Polygon) به‌عنوان رقبای لایه دوم و سیکرت نتورک (Secret Network) و مینا پروتکل (Mina Protocol) به‌عنوان پروژه‌های حریم خصوصی تخصصی رقیب ازتک هستند. تمایز اصلی آزتک، «حریم خصوصی برنامه‌پذیر» همراه با اثبات‌سازی سمت کاربر و وضعیت ترکیبی است.