فهرست مطالب
- تخصیص دارایی و تنوع سبد سرمایهگذاری چیست؟
- تئوری پرتفولیو مدرن چیست؟
- انواع کلاس دارایی‌ها و استراتژی تخصیص سرمایه
- نحوه تخصیص دارایی و تنوعبخشی به پرتفولیو
- چطور به سبد ارز دیجیتال خود تنوع دهیم؟
- محدودیت‌های مهم تخصیص دارایی چیست؟
- جمع‌بندی: چطور باید از استراتژی تخصیص دارایی استفاده کنیم؟
- سوالات متداول (FAQ)
قدم اول در سرمایهگذاری، نحوه تخصیص سرمایه به داراییهای مختلف است؛ یعنی چه؟ یعنی وقتی مقداری سرمایه در دست دارید و قصد خرید بیت کوین، دلار، طلا، اوراق قرضه یا صندوق‌های سرمایهگذاری را دارید، چطور بین این دارایی‌ها پول خود را تقسیم کنید تا در عین ریسک کم، سودآور هم باشد. اینجاست که مفهوم تخصیص دارایی یا همان Asset Allocation به میان می‌آید.
تخصیص دارایی یعنی اختصاص دادن سرمایه به انواع دارایی‌ها و ساخت سبد سرمایهگذاری کم ریسک و سودآور. این کار کمک می‌کند تا بتوانید ریسک کنترل شده‌ای داشته باشید. در این مطلب از راستین مفهوم تخصیص دارایی را به‌صورت کامل توضیح داده‌ایم و همراه با مثال، نحوه کنترل ریسک پرتفوی را نشان داده‌ایم.
تخصیص دارایی و تنوع سبد سرمایهگذاری چیست؟
تخصیص دارایی و تنوع سرمایهگذاری دو مفهوم نزدیک به یکدیگر اما متفاوت هستند. تخصیص دارایی یعنی چطور سرمایه خود را به انواع دارایی‌ها اختصاص دهید. یعنی بین طلا، دلار، کریپتو، صندوق، اوراق قرضه، املاک، خودرو و زمین کدام یک را به عنوان سرمایهگذاری انتخاب کنید و بخرید.
اما تنوع‌دهی یعنی که چه مقدار از این سرمایه را به داراییهای مختلف اختصاص دهید؛ مثلا 50 میلیون تومان دارید. طبق تخصیص دارایی، این 50 میلیون را به 5 دارایی مثل طلا، دلار، سکه، صندوق و کریپتو اختصاص می‌دهید. اما تنوع سرمایه می‌گوید از این 50 میلیون مثلا 30 میلیون به طلا و سکه، 5 میلیون به دلار، 10 میلیون به صندوق و 5 میلیون به کریپتو اختصاص داده شود.
هدف این دو استراتژی افزایش سود بازگشتی و کاهش ریسک‌هاست. ایده اصلی این دو مفهوم تعیین افق زمانی، بررسی میزان تحمل ریسک و وضعیت کلی اقتصادی هر فرد است. در حقیقت ترکیب درست دارایی و تقسیم منطقی سرمایه بین آن‌ها با درنظر گرفتم مدیریت ریسک، می‌توانید به ساخت یک سبد سرمایهگذاری متعادل با بازده بلندمدت شود.
تئوری پرتفولیو مدرن چیست؟
تئوری پروتفولیو مدرن (MPT یا Modern Portfolio Theory) چارچوبی است که با استفاده از ریاضیات برای تخصیص دارایی و تنوع سرمایه به شما کمک میکنند. این روش در سال 1952 توسط مارکوویتز (Markowitz) بیان شد که بعدا حتی برنده جایزه نوبل اقتصاد شد.
هدف اصلی MPT این است که نشان دهد داراییهای مختلف تحت شرایط یکسان، رفتار متفاوتی دارند؛ یک دارایی ممکن است عملکرد ضعیفی را داشته باشد در حالی یک دارایی دیگر در همان شرایط، عملکرد بهتری دارد. این تئوری کمک می‌کند تا ریسک ضرر در سبد کاهش پیدا کند.
این تئوری می‌گوید انتخاب دارایی‌هایی که کمترین همبستگی را باهم دارند کمک می‌کند تا ریسک کلی سبد کاهش چشمگیری داشته باشد. همچنین یک سبد با نوسان کم میتواند در برابر نوسانات شدید یک دارایی عملکرد بهتری داشته باشد. به‌طور کلی باید سبد خود را طوری بچینید که دارایی‌ها کمترین همبستگی را با یکدیگر داشته باشند و تمرکز سرمایه فقط روی یک دارایی نباشد. همان اصطلاح معروف که:
«تمام تخم مرغ‌های خود را در یک سبد نگذار»
انواع کلاس دارایی‌ها و استراتژی تخصیص سرمایه
پیش از شروع تخصیص، باید بدانید دو گروه کلی دارایی‌ها وجود دارد:
- داراییهای سنتی (Traditional Assets): سهام‌ها، اوراق بدهی (قرضه) و وجه نقد
- داراییهای جایگزین (Alternative Assets): املاک، کالاها (طلا، نفت، نقره)، مشتقات، محصولات بیمه، داراییهای خصوصی و ارز دیجیتال
حال دو استراتژی متداول برای اختصاص دارایی وجود دارد که هر دو براساس MPT (تئوری مدرن پورتفولیو) ساخته شده‌اند:
تخصیص راهبردی دارایی (Strategic Asset Allocation)
این روش بیشتر سنتی با رویکرد غیرفعال است. زمانی از این استراتژی باید استفاده شود که اهداف سرمایه‌گذار، تحمل ریسک و افق زمانی تغییر کند. این استراتژی برای سرمایهگذاران بلندمدت مناسب است؛ کسانی که رویکردی باثبات و با کمترین دخالت ممکن را دارند.
تخصیص تکنیکال دارایی (Strategic Asset Allocation)
این روش فعال‌تر از روش راهبردی است. استراتژی تکنیکال به سرمایهگذاران اجازه می‌دهد تا بتوانند دارایی خود را بین کلاس‌هایی از دارایی که عملکرد بهتری در شرایط فعلی بازار دارند تقسیم کنند. البته ریسک این روش آنقدر هم بالا نیست؛ در واقع تنها امکان بهره‌وری را از دارایی‌هایی که عملکرد بهتری دارند را با رعایت مدیریت ریسک می‌دهد.
نحوه تخصیص دارایی و تنوعبخشی به پرتفولیو
برای تخصیص دارایی، هر فرد با توجه به افق زمانی و میزان تحمل ریسک، باید تصمیم بگیرد. این تصمیم فرد به فرد متفاوت خواهد بود. در ادامه براساس مطلب صرافی بایننس، نمونه‌ای از تخصیص سرمایه بین کلاسهای مختلف دارایی را براساس یک سبد متعادل آورده‌ایم:
- سهام: 40 درصد
- اوراق بدهی: 30 درصد
- ارز دیجیتال: 20 درصد
- وجه نقد (دلار یا ریال): 10 درصد
حال برای ایجاد تنوع در کلاس دارایی کریپتویی خود، می‌توانید 20 درصد را به این شکل تقسیم کنید:
- بیت کوین: 70 درصد
- توکن‌ها با ارزش بازار بالا: 15 درصد
- توکن‌ها با ارزش بازار متوسط: 10 درصد
- توکن‌ها با ارزش بازار پایین: 5 درصد
نکته مهم تخصیص دارایی
همیشه به یاد داشته باشید که بعد از تخصیص دارایی باید به‌صورت دوره‌ای پورتفوی خود را بازبینی کنید؛ زیرا ممکن است به دلیل نوسانات قیمت، درصدها کمی تغییر کنند و مجبور باشید تا با بازتنظیم سبد سرمایهگذاری خود، دارایی‌ها را به اهداف خود نزدیک کنید. در ریبالانس سبد، بخشی از دارایی‌هایی را که رشد کرده‌اند می‌فروشید و به آن دسته‌ای اختصاص می‌دهید که رشد کمتری داشته‌اند.
چطور به سبد ارز دیجیتال خود تنوع دهیم؟
با وجود اینکه اصول تنوع سرمایهگذاری به‌صورت تئوری می‌گوید که باید سرمایه بین کلاسهای مختلف دارایی تقسیم شود، اما واقعیت پیچیده‌تر و متفاوت‌تر خواهد بود. اغلب ارزهای دیجیتال همبستگی شدیدی با قیمت بیت کوین دارند و این امر عملا سرمایهگذاری در توکن‌های مختلف را محدود می‌کند. به همین دلیل، افراد با تجربه تلاش میکنند تا ارزهایی را پیدا کنند که همبستگی کمتری با بیت کوین دارند. این موضوع به آن‌ها کمک می‌کند تا در زمان افت بیت کوین، بتوانند تعادل سبد ارز دیجیتال خود را حفظ کنند. به یاد داشته باشید که تنوع سبد ارز دیجیتال باید از نظر همبستگی با بیت کوین و نوسان کمتر چیده شود.
محدودیت‌های مهم تخصیص دارایی چیست؟
با وجود اینکه تخصیص دارایی از لازمه‌های ساخت پرتفوی سرمایهگذاری است، اما محدودیت‌هایی نیز دارد. انتخاب یک استراتژی روی کاغذ یک چیز است و پیاده‌سازی منظم و مداوم آن، چیز دیگر! یکی از مهم‌ترین موانع، احساسات است. زمان‌هایی که بازار به‌شدت نزولی یا با قدرت صعودی است، اینکه بتوانید به برنامه خود پایدار باشید، سخت‌ترین کار است. حتی با وجود یک برنامه بسیار عالی نیز ممکن است دچار اشتباه شوید.
یکی دیگر از سخت‌ترین موانع، پیش‌بینی میزان تحمل ریسک شماست. اغلب سرمایهگذاران متوجه می‌شوند که به مراتب حساس‌تر از آن هستند که پیش از آن فکر می‌کردند. برعکس این موضوع نیز وجود دارد؛ برخی از سرمایهگذاران بعد از تخصیص سرمایه متوجه می‌شوند که تحمل ریسک بیشتری را نیز دارند.
جمع‌بندی: چطور باید از استراتژی تخصیص دارایی استفاده کنیم؟
تخصیص دارایی یکی از مهم‌ترین قدم‌ها برای ساخت سبد سرمایهگذاری متعادل است. برای شروع باید سه عامل میزان تحمل ریسک، افق زمانی سرمایهگذاری و اهداف مالی خود را مشخص کنید. سپس سرمایه را بین دارایی‌هایی مانند طلا، سهام، اوراق بدهی، ارز دیجیتال و وجه نقد تقسیم کنید. نکته مهم این است که انتخاب چند دارایی مختلف به‌تنهایی کافی نیست؛ باید میزان همبستگی آن‌ها را نیز بررسی کنید تا افت قیمت یک دارایی، تمام سبد شما را تحت تاثیر قرار ندهد.
در نهایت، هیچ ترکیب مشخصی برای تمام سرمایهگذاران مناسب نیست. بهتر است متناسب با شرایط خود یک استراتژی تخصیص دارایی انتخاب کنید و به‌صورت دوره‌ای با ریبالانس سبد سرمایهگذاری، نسبت دارایی‌ها را به اهداف اولیه نزدیک کنید. فراموش نکنید که هدف از تخصیص دارایی، حذف کامل ریسک نیست؛ بلکه کنترل ریسک و تلاش برای دستیابی به بازده متناسب با آن است.
سوالات متداول (FAQ)
تفاوت تخصیص دارایی و تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری چیست؟
تخصیص دارایی یعنی تقسیم سرمایه بین کلاسهای مختلف مانند سهام، طلا، اوراق بدهی و ارز دیجیتال. اما تنوعبخشی یعنی انتخاب داراییهای متفاوت در هر کلاس برای کاهش تمرکز سرمایه. برای مثال، اختصاص ۲۰ درصد سرمایه به ارز دیجیتال نوعی تخصیص دارایی است، اما تقسیم همان ۲۰ درصد بین بیت کوین، اتریوم و سایر ارزها، تنوعبخشی محسوب میشود.
آیا تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری ریسک را از بین میبرد؟
خیر. تنوعبخشی میتواند ریسک ناشی از افت قیمت یک دارایی یا یک صنعت خاص را کاهش دهد، اما نمیتواند ریسک کلی بازار را از بین ببرد. برای مثال، در یک بحران اقتصادی ممکن است سهام، طلا و ارزهای دیجیتال همزمان دچار افت قیمت شوند. بنابراین تنوع سرمایهگذاری ابزاری برای کنترل ریسک است، نه حذف کامل آن.
تئوری مدرن پرتفوی (MPT) چیست و چه کاربردی دارد؟
تئوری مدرن پرتفوی (Modern Portfolio Theory) در سال ۱۹۵۲ توسط هری مارکوویتز معرفی شد. این نظریه نشان می‌دهد که با ترکیب دارایی‌هایی که همبستگی کامل با یکدیگر ندارند، می‌توان سبدی ساخت که برای سطح مشخصی از بازده مورد انتظار، ریسک کمتری داشته باشد. این نظریه یکی از پایه‌های علمی تخصیص دارایی و مدیریت ریسک پرتفوی است.
هر چند وقت یکبار باید سبد سرمایهگذاری را ریبالانس کنیم؟
زمان ریبالانس سبد سرمایهگذاری به استراتژی، میزان تحمل ریسک و شرایط بازار بستگی دارد. برخی سرمایهگذاران هر سه ماه یا سالی یکبار سبد خود را بازتنظیم میکنند. برخی دیگر زمانی ریبالانس انجام میدهند که سهم یک دارایی از درصد هدف فاصله مشخصی بگیرد. در هر دو روش باید هزینه معاملات و شرایط بازار را نیز در نظر گرفت.
